W Złotym Stoku, niewielkiej miejscowości u podnóża Gór Złotych, można zejść do podziemi, gdzie przez wieki wydobywano złoto i arsen. Kopalnia działała do 1961 roku, a od 1996 funkcjonuje jako atrakcja turystyczna z kilkoma kilometrami udostępnionych sztolni. To miejsce, gdzie historia górnictwa spotyka się z konkretną rozrywką – podziemnym wodospadem, tramwajem wożącym turystów i możliwością samodzielnego płukania złota.
Nie każdy wie, że przez stulecia to właśnie arsen, a nie złoto, przynosił tu największe zyski. Trujący minerał wykorzystywano w farmacji i przemyśle, co czyniło kopalnię jednym z najważniejszych tego typu ośrodków w Europie.
- podziemny wodospad
- unikalna historia górnictwa
- możliwość płukania złota
- ekspozycja muzealna
- emocjonująca trasa z przewodnikiem
Historia wydobycia złota w Złotym Stoku
Górnictwo w tych okolicach ma ponad tysiącletnią tradycję. Szczyt prosperity przypadł na XVI wiek, kiedy wydobywano średnio 60 kilogramów złota rocznie – około 8% całej europejskiej produkcji. Funkcjonowało wtedy 190 sztolni, a miejscowość tętniła życiem.
Od XVII wieku kopalnia zmieniła profil. Arsen okazał się bardziej dochodowy niż szlachetny kruszec. W ciągu całego okresu działalności, który trwał ponad 700 lat, wydobyto około 16 ton czystego złota. Wydrążono przy tym ponad 300 kilometrów korytarzy na 21 poziomach – labirynt rozciągający się w głąb góry.
W 1962 roku, z niewyjaśnionych do dziś przyczyn, zakończono działalność górniczo-hutniczą. Kopalnia została zatopiona przez wody gruntowe. Przez 35 lat niszczała, aż w latach 90. XX wieku postanowiono udrożnić część korytarzy i otworzyć je dla turystów. 28 maja 1996 roku uruchomiono pierwszą trasę podziemną.
W 1945 roku, tuż przed końcem wojny, Niemcy mieli ukryć w Sztolni Czarnej skarby III Rzeszy – być może fragmenty legendarnej Bursztynowej Komnaty czy złoto z Wrocławia. Prace poszukiwawcze trwają do dziś, choć większość korytarzy pozostaje niedostępna.
Co zobaczysz w podziemiach kopalni
Trasa turystyczna wiedzie przez trzy główne sztolnie. Zwiedzanie trwa około 90 minut i odbywa się wyłącznie z przewodnikiem.
Sztolnia Gertruda to 500-metrowy odcinek z ekspozycją muzealną. Można tu zobaczyć historyczne mapy kopalni z XVIII-XX wieku, dawne narzędzia górnicze, kolekcję minerałów z całego świata oraz skarbiec z 1066 sztabami złota. W podziemnym laboratorium stoi oryginalny piec do wytopu złota. Część tej sztolni można zwiedzić w nietypowy sposób – płynąc 15-osobową łódką o nazwie Titanic. Podziemny spływ trwa kilka minut i stanowi dodatkową atrakcję poza podstawową trasą.
Chodnik Śmierci to wykuty wyżej korytarz o ponurej historii. Tutaj skazywano na śmierć górników podejrzanych o kradzież złota. Spragnieni wrażeń mogą zjechać fragment trasy ośmiometrową zjeżdżalnią.
Sztolnia Czarna, licząca 700 metrów, to najciekawsza część trasy. Wiedzie XVI-wiecznymi wyrobiskami kutymi ręcznie, przez komory i miejsca, gdzie wydobywano rudę złotonośną. Główną atrakcją jest jedyny w Polsce podziemny wodospad – ośmiometrowa kaskada wody spadająca w ciemności. Widok i dźwięk potężnego strumienia w podziemiach robi wrażenie.
Wyjazd na powierzchnię odbywa się Podziemnym Pomarańczowym Tramwajem – wąskotorową kolejką z akumulatorową lokomotywą i pięcioma wagonami. To największa atrakcja dla dzieci, choć dorośli też chętnie korzystają z przejażdżki przez 300 metrów tunelu.
Atrakcje na powierzchni – Średniowieczny Park Techniki
Po wyjściu z kopalni warto przeznaczyć czas na zwiedzanie naziemnej części kompleksu. Średniowieczny Park Techniki to replika górniczej osady z urządzeniami skonstruowanymi w skali 1:1 na podstawie rycin Georgiusa Agricoli – renesansowego uczonego, który opisał techniki górnicze XVI wieku.
Można tu zobaczyć działające modele urządzeń do kruszenia rudy, pompowania wody czy transportu urobku. To jedyna tego typu atrakcja w Europie, pokazująca jak wyglądała praca górników kilkaset lat temu.
Na terenie kompleksu znajduje się też Izba Pamięci z historią miasta oraz Muzeum Minerałów. Dla dzieci przygotowano place zabaw i ścianki wspinaczkowe.
Płukanie złota i inne interaktywne atrakcje
Zwiedzający mogą spróbować swoich sił w płukaniu złota – dokładnie tak, jak robili to poszukiwacze szczęścia przez wieki. Dostaje się misę z piaskiem i wodą, a zadanie polega na wyłuskaniu drobinek złota. To wymaga cierpliwości, ale efekt satysfakcjonuje.
Inne interaktywne atrakcje to:
- Własnoręczne wybijanie pamiątkowej monety ze złota
- Pokaz odlewania złotych sztabek
- Wykonywanie złotego papieru czerpanego
- Wystawa legendarnych tabliczek BHP – Muzeum Przestróg, Uwag i Apeli
Dla grup organizowane są tzw. fabuły – zwiedzanie z elementami gry fabularnej, gdzie uczestnicy wcielają się w górników lub poszukiwaczy skarbów.
W 1907 roku uruchomiono w kopalni elektryczną kolej wąskotorową o rozstawie szyn 500 mm. Służyła do wywozu urobku ze sztolni do stacji kolejowej. Dziś jej fragment, z rozstawem 600 mm, wozi turystów po podziemiach.
Dla kogo jest Kopalnia Złota w Złotym Stoku
To miejsce sprawdza się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu mnóstwo atrakcji – od przejażdżki tramwajem po płukanie złota. Dzieci muszą mieć co najmniej 4-5 lat ze względu na długość trasy i warunki w podziemiach (temperatura około 8-10 stopni Celsjusza przez cały rok).
Miłośnicy historii docenią bogatą ekspozycję muzealną i opowieści przewodników o tysiącletniej tradycji górnictwa. Osoby szukające nietypowych wrażeń znajdą je w podziemnym wodospadzie i tajemniczych korytarzach z legendami o ukrytych skarbach.
Trasa jest w większości dostępna dla osób o przeciętnej kondycji. Są schody i nierówne odcinki, ale tempo zwiedzania dostosowane jest do grupy. Warto ubrać się ciepło i założyć wygodne buty – w podziemiach panuje chłód i wilgoć.
Ile czasu przeznaczyć na wizytę
Samo zwiedzanie kopalni z przewodnikiem trwa około 90 minut. Jeśli doliczyć czas na Średniowieczny Park Techniki, płukanie złota, wybijanie monet i obejrzenie wystaw na powierzchni, spokojnie można spędzić tu 3-4 godziny. Niektórzy zostają na cały dzień, korzystając z restauracji i dodatkowych atrakcji.
Warto przyjechać wcześniej rano lub po południu, żeby uniknąć największego tłoku. W sezonie letnim i weekendy bywa sporo wycieczek szkolnych i zorganizowanych grup.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Godziny otwarcia:
- Od kwietnia do października: 9:00-18:00 (ostatnie wejście o 17:30)
- Od listopada do marca: 9:00-17:00 (ostatnie wejście o 16:00)
- Kopalnia czynna codziennie
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 58 zł
- Bilet ulgowy (uczniowie, studenci, emeryci): 48 zł
- Cena obejmuje zwiedzanie z przewodnikiem (około 90 minut)
- Dodatkowe atrakcje (płukanie złota, podziemny spływ łodzią, wybijanie monet) płatne osobno
Jak dojechać:
Złoty Stok leży w Kotlinie Kłodzkiej, około 15 km na południowy zachód od Ząbkowic Śląskich. Z Wrocławia to około 90 km (1,5 godziny jazdy). Z Kłodzka – około 40 km.
Dojazd samochodem jest najwygodniejszy. Przy kopalni znajduje się duży parking. Komunikacja publiczna jest ograniczona – autobusy kursują głównie z Ząbkowic Śląskich i Kłodzka, ale połączenia są rzadkie.
Kontakt:
Adres: ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok
Telefon rezerwacji: 74 817 55 08
Email: [email protected]
Strona: www.kopalniazlota.pl
Warto zarezerwować zwiedzanie telefonicznie lub przez stronę internetową, szczególnie w sezonie i weekendy. Kopalnia przyjmuje też grupy bez rezerwacji, ale wtedy można czekać na wolne miejsce w grupie.
W 2015 roku Kopalnia Złota w Złotym Stoku otrzymała Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej – wyróżnienie przyznawane najlepszym produktom turystycznym w Polsce.